De iPad: Steve`s aangename vergissing


Nu het stof is neergedaald over de iPad, leek het ontwerpbureau Fabrique een goed moment om het fenomeen interactieve tablet eens tegen het licht te houden. Resultaat: een eigen iPad-visie.

Door Patrick Sanwikarja, Jeroen van Erp en Anton Vanhoucke

6 december 2010

“Interactieve tablets zoals de iPad zijn niets nieuws. Toch maakt de iPad veel nieuwe vormen van interactie mogelijk, en anders dan Steve Jobs en Apple het ooit bedoeld hebben. Zo geloven we dat je met de iPad wel degelijk heel productief kunt zijn, terwijl hij helemaal niet bedoeld is voor werk. En we denken dat het soms een goed idee is om een iPad juist niet aan te raken, of zelfs ondersteboven te houden. We willen je laten zien dat de iPad niet is wat iedereen denkt dat het is. En omdat we nu eenmaal een ontwerpbureau zijn, willen we dat graag ondersteunen met ideeën. Voor we verder gaan: we noemen voor het gemak alle tablets een iPad. Ons verhaal gaat dus ook over interactieve tablets, touchscreen tablets, slates, Android tablets, enzovoort.

De iPad is niets nieuws

Toen de iPad uitkwam werd er door velen geroepen: is dit nu die veelbelovende tablet? Het is gewoon een hele grote iPhone! Technisch gezien is de iPad inderdaad niets nieuws. Hij bestaat uit min of meer dezelfde hard- en software als zijn kleine broer, alleen het scherm is groter. Maakt dat grote scherm dan het grote verschil? Reken maar, denk maar eens aan het verschil tussen een post-it en een flipovervel in een brainstorm. Post-its zijn voor jezelf, de flipover is voor de groep. Op een post-it past één idee, op een flipovervel passen meerdere ideeën. Size does matter. Of liever gezegd: different sizes for different purposes. Ons punt: een iPad is geen persoonlijk apparaat, maar een sociaal apparaat. En dat is verrassend, want aan alles is te merken dat Steve Jobs het nooit zo bedoeld heeft. Jouw iPad is niet van jou maar van al je huisgenoten èn het bezoek.

De iPad als kameleon

Wij geloven dat, net als in de natuur, een product of dienst zich aanpast aan zijn omgeving. Wanneer dieren in een nieuwe of veranderende omgeving terecht komen en voldoende basis hebben om te overleven, passen ze zich razendsnel aan. Het is te verwachten dat deze nieuwe context sturend zal worden op volgende ontwikkelingen van de iPad. Het simpele feit dat hij draadloos is (hij doet het lekker lang met een opgeladen batterij), geen vaste stand of houding afdwingt en verder een bescheiden en dienende vormgeving heeft maakt dat het ‘een vrije vogel’ is. Om deze aanname te checken hebben we de proef op de som genomen en de iPad in een modaal gezin losgelaten, zonder toelichting. Daarbij viel een aantal zaken op:

  1. Hij slingert vrolijk door het hele huis. Jammer dat je ‘m niet kan bellen want hij kan makkelijk kwijt raken in een stapel kranten.
  2. Hij wordt door inderdaad iedereen gebruikt, ook door gasten zonder dat ze het vragen. Ooit wel eens bij iemand thuis geweest en ‘zomaar’ achter de computer gekropen?
  3. Hij wordt voor allerlei zaken gebruikt: van buienradar tot Twitter, van YouTube en Uitzending Gemist tot aan het checken van mails en vooral heel veel spelletjes. Van ‘need to haves’ tot ‘nice to haves’.
  4. Hij is van iedereen en nodigt uit tot informeel en snel gebruik. Dat is bijzonder want smartphones en laptops zijn toch min of meer ‘persoonlijke heilige huisjes’.
  5. Hij mag vies worden!

Voordat we het hebben over waar wij denken dat de kracht van de iPad ligt, willen we eerst vertellen wat de iPad niet is. Daar zijn namelijk redelijk wat misverstanden over.

De iPad is geen touchscreendevice

We hebben eerder gezegd dat het belangrijkste verschil tussen iPads en smartphones het formaat van het scherm is. Maar als je denkt dat alles om dat touchscreen draait heb je het mis. Het touchscreen is slechts een van zijn zintuigen. Net zoals blinde mensen zich prima door de wereld kunnen bewegen en met andere mensen kunnen interacteren door te horen, te voelen en te ruiken, kan de iPad met zijn andere sensoren heel goed op jou reageren. Heb je er wel eens aan gedacht dat je een applicatie zou kunnen hebben die je bedient zonder het scherm aan te raken? De iPad heeft nu al een luisterend oor (de microfoon) en zal in de toekomst ook ogen krijgen, waarmee het tegelijkertijd naar jou en naar anderen kan kijken (camera’s aan de voor- en achterkant). Stel je voor dat je door de collectie van een webwinkel of een museum kan browsen zonder het scherm aan te raken. Laat spullen voorbij glijden door de iPad scheef te houden, hou ‘m recht om iets te selecteren. Zoom in en uit door het apparaat naar je toe of van je af te houden. Draai het scherm om te wisselen tussen beeld en meer detailinformatie.

De iPad is geen digitaal boek

Het is niet meer dan logisch dat de eerste applicaties die bedacht werden voor de iPad digitale versies waren van papieren magazines. Maar een iPad is géén digitaal boek. Een boek heeft een begin en een eind. Een boek lees je lineair. De iPad bestaat bij de gratie van de verbinding met internet en interactiviteit. Toegegeven, tot op zekere hoogte werkt de boek-metafoor wel. Pagina’s die omkrullen en een zichtbare dikte van een boek (zoals in iBooks), zijn voor de gebruiker gemakkelijk te snappen. Maar uit gebruikersonderzoek door Jakob Nielsen blijkt dat de usability van digitale magazines op de iPad ook nog veel te wensen overlaat. Het is vaak niet duidelijk wat wel en niet ‘klikbaar’ (aanraakbaar?) is en er zijn nog te weinig gestandaardiseerde design patterns. Dat wil niet zeggen dat ongewone navigatieprincipes niet vanzelf gewoon kunnen worden. De natuur heeft ook niet gevraagd om Qwerty-toetsenborden en sluitknopjes rechtsboven in een scherm. Die zijn gewoon ontstaan en we kunnen daar prima mee werken. Datzelfde zal gebeuren met nieuwe interactieprincipes op de iPad. We moeten iPads dus niet beschouwen als digitale boeken. Dat beperkt onze verbeelding en doet geen recht aan de mogelijkheden die het apparaat biedt. Wij zien de iPad liever als een ‘hub’, en een ‘venster’ naar de digitale wereld.

De iPad is geen alleskunner

De iPad is geen supercomputer die alles kan. Hij kan veel, maar ook veel niet. Er zijn mensen die beweren alles te doen met hun iPad en nooit meer een ander apparaat nodig te hebben. Wij geloven niet dat de iPad bestaande gadgets vervangt, maar er juist een hele mooie aanvulling op is. Neem nou je huishoudelijke apparaten. Hoe stel je je wasmachine in voor een oranje sweater van gevoelig Merino-wol? Hoe ontdooi je een halve bevroren kip in je magnetron? Stel dat je iPad een soort ‘tolk’ zou kunnen zijn: handleidingen zijn ‘ingebouwd’. Je leest geen instructies in boekjes die je kwijtraakt, maar je volgt een wizard op je iPad, die vervolgens het andere apparaat aan het werk zet. Resultaat: je wollen trui is niet 5 maten gekrompen en die kip is perfect ontdooid in plaats van halfgaar. De iPad gaat prima samen met dat andere scherm in de woonkamer: de tv. Een krachtige toepassing zou de combinatie met live televisie zijn. Wij geloven dat het aanbieden van extra informatie rondom bijvoorbeeld sportevenementen voor de consument minstens zo waardevol is als HD beeld. Denk bij voetbal aan extra camera’s voor meer overzicht over het veld. Of een applicatie waarmee posities op het circuit tijdens Formule 1 wedstrijden zichtbaar zijn. Beelden op de iPad kunnen moeiteloos op de tv getoverd worden en andersom. iPads zullen letterlijk een nieuwe dimensie aan tv-kijken geven.

De iPad is niet bedoeld voor werk, maar voor werk

Er bestaan office-applicaties voor de iPad, zoals iWork, maar wij geloven niet dat dit de manier is waarop je productief bent op een iPad. Excelsheets op een iPad bewerken lijkt ons vreselijk. Bovendien heeft de iPad geen bestandensysteem, noch een krachtige processor. Hoe kun je dan toch iemand aan het werk zetten met een interactieve tablet? Door werk leuker en makkelijker te maken. Maar wel in een andere context. Denk aan mensen die enquêtes op straat houden, of dokters die aan het bed van hun patiënten staan met een patiëntenstatus. Dat een iPad niet zo krachtig is maakt overigens niet uit, want alles staat toch steeds meer online (de iPad is geen boek maar een ‘venster’). Dus laten we niet proberen om het werk dat nu op een PC wordt gedaan op een iPad te doen. Maar laten we werk dat nog helemaal niet op een PC gedaan wordt naar de iPad brengen. Niemand houdt van administratie. Maar met de iPad zou geld weer ‘tastbaar’ kunnen worden. Stel je een digitaal huishoudboekje voor waarbij je letterlijk met stapeltjes geld heen en weer schuift. Je ziet wat je waar aan uitgeeft, je bent je daar veel meer van bewust en kan daardoor je uitgavepatronen aanpassen.

De kracht van de iPad: terug naar de natuur

Wat maakt dat zwarte glanzende ding nu zo bijzonder? Wat wij mooi vinden aan tablets zoals de iPad is dat de interactie een stap dichterbij de fysieke wereld is gekomen. Mits goed ontworpen, worden interfaces natuurlijker en intuïtiever. ‘Gestures’, ‘direct manipulation’ en ‘multitouch’ sluiten veel beter aan bij wat onze lichamen en breinen kunnen. De Twitterapplicatie voor iPad is een mooi voorbeeld. Wat nou scrollbars? Pak de lijst vast en rol het naar boven! Wil je de dialoog bij een bepaalde tweet zien? Trek de tweet ‘uit elkaar’ met twee vingers en het klapt uit. Kruisjes om een paneel te sluiten? Nee, schuif het gewoon aan de kant en het is weg. Overigens hoeft het niet altijd overduidelijk te zijn hoe een interface precies werkt. Het is ook wel weer mooi dat de iPad onderzoekend gedrag uitlokt. Draai ‘m om, schudt ‘m door elkaar, kantel ‘m, raak ‘m met meerdere handen aan, en kijk wat er gebeurt. Waarom niet content die normaal verborgen moet zijn, pas zichtbaar maken als je de iPad ondersteboven houdt? Wij vinden dat de gebruiker soms best zelf mag ontdekken hoe iets werkt. Als dat dan lukt, is ie trots en zal hij het interactieprincipe niet zo snel vergeten.

De iPad is nog maar het begin van een nieuwe generatie schermen. Wij zijn wel gecharmeerd van het volgende filmpje over de “Future of Screen Technology”:

Waar gaat het heen?

De iPad is de eerste van een nieuwe generatie tablets en er zullen veel meer van dit soort apparaten verschijnen, die het spectrum tussen smartphones en netbooks zullen opvullen. Nieuwe tablets zullen geavanceerder worden door ‘contextual awareness’: ze zullen hun omgeving (beeld en geluid), hun gebruikers en hun plaats steeds beter kunnen herkennen. Het zal niet lang duren voor je iPad weet dat het met jou op de bank ligt en niet op tafel of in bed met iemand anders. De grote vraag is we met die mogelijkheden gaan doen. Wij kunnen het natuurlijk niet laten om daar ideeën voor te bedenken, waarvan er al enkele zijn voorbijgekomen.

Om af te sluiten nog eentje die we jullie niet willen onthouden. Meer toffe ideeën volgen binnenkort in deel 2!

Kookboeken mogen vies worden. En iPads ook. Toch gebruik je je handen liever om te koken dan om het touchscreen vies te maken. Hoe interacteer je dan met die receptenapplicatie als je je handen vol hebt? Simpel: geef het apparaat een klein tikje aan de linker- of rechterkant om terug of vooruit te navigeren in bijvoorbeeld een receptvideo. Of nog handiger: praat tegen je iPad en het zal naar je luisteren!”

Dit artikel is eerder gepubliceerd op Idealize.nl