
Het door Fabrique vormgegeven boek Kalasjnikov, geweer zonder grenzen is opgenomen in de Selectie Best Verzorgde Boeken 2003 in de categorie Institutionele Publicaties. Tijdens de uitreiking op 3 juni jl. mocht Fabrique naast de prijs tevens het uiterst lovende juryrapport in ontvangst nemen. Het boek is momenteel samen met de 45 andere geselecteerde boeken tentoongesteld in het Stedelijk Museum CS in Amsterdam.
De Kalasjnikov
Tegen het eind van de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde M.T. Kalasjnikov, Russisch tankcommandant, een automatisch geweer dat de strijd tegen Nazi-Duitsland kracht diende te zetten. Sindsdien is de AK-47, oftewel de kalasjnikov, op grote schaal over de wereld verspreid. Ook vandaag de dag duikt het in iedere brandhaard op. Het roept dubbele gevoelens op dat dit knap staaltje techniek verworden is tot icoon van de wereldgeschiedenis na 1945.
Kalasjnikov, geweer zonder grenzen
Fabrique verzorgde de vormgeving van het boek, de eerste Nederlandstalige publicatie over dit onderwerp, in opdracht van het Legermuseum (Delft) ter ondersteuning bij de gelijknamige tentoonstelling die onlangs te zien was in het museum.
Het fullcolour boekwerk van 120 pagina’s, in het Engels en Nederlands, is rijk geïllustreerd. Het boek bestaat uit vier essays, onder andere van oorlogsjournalist Arnold Karskens, en een catalogusgedeelte. Hierin vindt u alle kalasjnikov-machinegeweren die ook in de tentoonstelling te zien zijn. Het logo van ‘kalasjnikov’ werd speciaal voor deze publicatie en tentoonstelling door Fabrique ontwikkeld.
Juryrapport
“Het doorsnee-boek over wapens is qua vormgeving niet ongelijk aan pornografisch gebruiksgoed. De gepresenteerde beelden zijn blijkbaar op zichzelf al zo attractief dat welke vormgeving ook een overbodige toevoeging wordt. Het Legermuseum in Delft is echter een culturele instelling en dat schept verplichtingen. Met deze monografie over een machinegeweer (welke jongen wil dat nu niet lezen!) heeft het museum, geholpen door de ontwerpers, een meesterzet gedaan.
Kalasjnikov, geweer zonder grenzen aarzelt tussen boek en designmagazine en dat werkt, in combinatie met de inhoud, verfrissend. Grafisch ontwerpen heeft zich, al vrij snel na zijn ontstaan, verbroederd met progressieve schilderkunst en architectuur. De nieuwe ontwerp-discipline was modern, geëngageerd, kritisch en anti-militaristisch. Onder andere door toedoen van Jan van Toorn is deze basishouding omgezet in een vooral esthetische norm. Door aan deze norm te refereren ademt Kalasjnikov, Geweer zonder grenzen nog iets van een kritische houding. Dit is zichtbaar in het naar constructivisme neigende omslag, waarvan de rode band doorloopt naar de achterkant, als een gestileerd ‘nee’ over de foto van een kindsoldaat. Dat is precies wat het boek salonfähig maakt.
In het catalogusgedeelte met afbeeldingen van de verschillende wapens die ook op de tentoonstelling te zien waren, is de sfeer van de productcatalogus voelbaar, maar binnen de mogelijkheden van dat genre maximaal geësthetiseerd. De vernisvlakjes over de vrijstaande afbeeldingen werken als het glas van een vitrine, waardoor de machinegeweren worden gemusealiseerd. Ook de levensgroot gereproduceerde AK47 op de binnenkant van de flappen viel in de smaak omdat daarmee hetzelfde verbluffende effect bereikt wordt als met de destijds op ware grootte gereproduceerde vuist van Mohamed Ali in het tijdschrift Life. Welke jongen houdt niet even zíjn vuist tegen het papier en denkt goh…!”
Expositie
Van 4 juni tot 15 augustus wordt Kalasjnikov, geweer zonder grenzen, samen met de 45 andere geselecteerde boeken tentoongesteld in het Stedelijk Museum CS in Amsterdam. Later dit jaar zullen de Best Verzorgde Boeken 2003 nog te zien zijn in het Museum Meermanno in Den Haag, in het Institut Néerlandais in Parijs en tijdens de Frankfurter Buchmesse.