Ik zie, ik zie wat jij niet ziet… Dit eeuwenoude spelletje is nu ook met de nieuwste techniek te spelen. Door middel van Augmented Reality (AR) worden virtuele beelden op de werkelijkheid geprojecteerd. Stedelijk Museum Amsterdam en Fabrique zijn de uitdaging aangegaan om ‘ik zie,ik zie wat jij niet ziet’ in een nieuw augmented jasje te steken en te verrijken met de unieke collectie van het Stedelijk.
Kom binnen, we zijn gesloten!
Op totaal vernieuwende wijze verhalen over de collectie delen met het publiek. Dat is het uitgangspunt van het plan dat het Stedelijk Museum en Fabrique in juli 2009 opstellen. Het Stedelijk is dan al een tijdje een museum zonder museum. De nieuwe subsidieregeling Innovatie Cultuuruitingen biedt een goede gelegenheid om de collectie weer voor het publiek openbaar te maken. Naast het ontwikkelen van het platform “ARtours” biedt het project ook de mogelijkheid te ontdekken hoe nieuwe technologieën en nieuwe media ingezet kunnen worden.
We zijn nu ruim een jaar verder. Augmented Reality draait om nieuwe technologie, maar toch is dat niet de grootste uitdaging. Wat dan wel? En waarom? In deze blogpost geven we antwoord op deze vragen. We staan stil bij wat er is gebeurd, checken of de eerste ideeën na een jaar nog overeind staan en kijken naar de laatste ontwikkelingen. Tot slot blikken we vooruit: hoe gaan we verder?
Twee grote uitdagingen
Het Stedelijk Museum werkt in het AR-project met twee partners: Fabrique en technische partij Layar. Layar levert de augmented reality-techniek. Fabrique is de spil tussen beide partijen en levert het contentmanagementsysteem maar ook de vormgeving van de applicatie en bijbehorende website.
Vanzelfsprekend vervult het Stedelijk de inhoudelijke rol. Het Stedelijk heeft een collectie van circa 90.000 objecten, variërend van kunst en fotografie tot design, maar ook de inhoudelijke kennis om verrassende verhalen hierover te vertellen. Grote vraag is natuurlijk hoe je AR kan inzetten voor het vertellen van deze verhalen?
De ontwikkelingen in technologie en met name de mobiele technologie gaan razendsnel. Bij de start van het project in januari 2010, nog maar een half jaar na de subsidieaanvraag, kwamen de eerste vragen over het “nog-steeds-wel-innovatief-zijn” naar boven. Hoe blijf je voorop lopen zonder achter de ontwikkelingen aan te hollen? Een tweede uitdaging, naast de inhoudelijke, erbij.
2010: het eerste jaar
In het afgelopen jaar heeft AR een enorme boost gekregen. Er zijn diverse spelers op de markt gekomen en er is zelfs aan museale toepassingen geen gebrek. Een jaar geleden was Layar de enige partij die functioneel ver genoeg was om onze ideeën tot werkelijkheid te brengen. Inmiddels zijn er ook andere AR-browsers zoals Junaio en hebben we meer keus en vrijheid als het gaat om mogelijkheden en toepassingen van AR.
Ondertussen is de oudbouw van het Stedelijk Museum tijdelijk opengesteld en biedt dat ook mogelijkheden om op korte termijn al indoor de AR-toepassing te testen.
Wat hebben we geleerd?
Veel. Heel veel. Onze leerpunten van de diverse projecten willen we met je delen:
Ik op het museumplein
Het project Ik op het Museumplein is vlak na aanvang van het traject gestart. Belangrijkste vraag: wat willen we er nu precies mee bereiken? Het was dan ook de eerste vingeroefening met AR.
Het project is uitgevoerd door studenten van het Medialab (UvA/HVA). De studenten hebben uitvoerig onderzoek gedaan naar AR en de Layar-applicatie. Andere belangrijke factoren zoals de GPS-nauwkeurigheid zijn ook getest.
Voor de toepassing werden verschillende kunststudenten gevraagd om een 3D kunstwerk te maken dat door AR op het Museumplein zou worden tentoongesteld. Eind juni werd de tentoonstelling geopend.
Een paar leerpunten op een rij:
● Kijken door een smartphone zorgt voor interactie tussen mensen met en zonder geschikte telefoon.
● Als kunstwerken hoog in de lucht ‘hangen’, moeten er op ooghoogte aanwijzing zijn of moeten gebruikers getriggerd worden, bijvoorbeeld door geluiden.
● Het tonen van 3D objecten vergt veel van de batterij van de telefoon.
Bekijk onderstaand filmpje voor een korte impressie.
Me on the Museumsquare from ARtours on Vimeo.
Kunstuitleen
Op Lowlands en PICNIC organiseerde het Stedelijk Museum een kunstuitleen. Een bezoeker koos een kunstwerk uit de collectie van het Stedelijk. Op de kaart van het kunstwerk stond een QR-code. Na scannen van de code kon het werk op een willekeurige plek geplaatst worden.
De meeste gebruikers waren erg enthousiast over de toepassing, maar ook hier waren wat kanttekeningen. Wat voor toegevoegde waarde heeft het plaatsen van kunstwerken op een evenement? Is het alleen leuk tijdens een evenement, want wie zou dit doen als er geen evenement aan gekoppeld was?
Onderstaand filmpje toont een korte impressie.
ARtotheque @ Lowlands festival 2010 from ARtours on Vimeo.
Designtours
Voor het project Designtours zijn we kniediep in de augmented modder gaan staan. We hebben onze handen vuil gemaakt en een mooie basisapplicatie neergezet, waar we verder op kunnen bouwen. We hebben vooral het een en ander geleerd over hoe we dit soort projecten moeten aanpakken:
Layar We hebben leren ontwikkelen voor Layar. Het is een technologie in ontwikkeling, dus een uitdaging op zich. De ontwerpvrijheid, zowel visueel als interactief, is in Layar beperkt. Dat betekent dat je creatief moet omgaan met de middelen die je hebt. Moet je vasthouden aan één platform omdat je daar in hebt geïnvesteerd, of als iets in het ene platform niet kan, opnieuw beginnen in een ander platform? Wij zijn daar nog niet over uit.
Er nu nieuwe spelers op de AR-markt, zoals Junaio, Wikitude en Acrossair. Net als Layar ontwikkelen die zich onder andere op het gebied van indoor positioning en beeldherkenning. We willen natuurlijk met deze ontwikkelingen meegaan en blijven volgen.
Naar buiten Het is eigenlijk heel logisch, maar AR ontwerp je niet (alleen) achter je bureau. Ga de straat op! Pas als je de applicatie uitprobeert in de échte context, ontdek je wat wel en niet werkt. Daarbij hebben we ook gebruikers betrokken. Geen uitgebreide usability tests, maar quick & dirty user testjes: gewoon even aan een willekeurige voorbijganger vragen wat ‘ie er van vindt. Daar kun je vaak al veel van leren.
Testen AR is nieuwe technologie. Onderschat testen niet! Je zou zelfs kunnen zeggen dat het grootste deel van het ontwikkelen van AR applicaties zou moeten bestaan uit testen. Je bedenkt iets, ontwerpt en ontwikkelt het zo snel mogelijk en je gaat vervolgens testen, tweaken en nog eens testen totdat het goed werkt. In de ideale wereld werkt alles op elk platform en op elk apparaat hetzelfde. De realiteit is dat we met verschillende devices, Operating Systems en platforms (iPhone, Android) te maken hebben. Ook dat maakt dat testen meer tijd kost dan je aanvankelijk denkt.
Agile Het ouderwetse ‘watervalmodel’, waarbij een ontwerper een schetsje doorgeeft aan een ontwikkelaar, werkt niet voor AR applicaties. Daarvoor verandert de AR-wereld te snel. Voor ons werkt een agile-proces goed. Het Designtoursproject hebben we volgens de Scrumaanpak gedaan. Dit stelde ons in staat om snel aanpassingen te maken. Wij vinden dat AR projecten klein en eenvoudig moeten beginnen.
Content AR kan niet bestaan zonder techniek, maar de inhoud moet voorop staan. Echt leuk wordt het namelijk pas met goede content. Anders is AR niet meer dan een leuk technisch trucje zonder dat het blijft boeien. Het creëren van goede content is een uitdaging. Simpelweg Layar vullen met ‘dode’ kunst is niet voldoende. Het gaat om de verhalen achter de kunst.
Blik op de toekomst
In het tweede projectjaar gaan we de basis die we met Designtours hebben gelegd uitbreiden. Daarnaast gaan we meer experimenteren met op zichzelf staande applicaties, zonder dat we meteen een ingewikkelde infrastructuur neerzetten. Als die experimenten succesvol zijn, kunnen we ze aansluiten op bestaande infrastructuur. Elke nieuwe applicatie wordt getoetst op beleving en aansprekende content.
Ook gaan we samenwerken met andere musea. In de augmented wereld laat kunst zich tenslotte niet beperken tot één locatie. De eerste initiatieven zijn inmiddels genomen.
En we stellen de gebruiker centraal, door middel van social media en user generated content. Gebruikers kunnen straks zelf gaan ‘spelen’, met kunst van het Stedelijk en eigen kunst toevoegen.
En we blijven natuurlijk ook in het tweede jaar de technische ontwikkelingen nauw in de gaten houden: nieuwe devices (zoals tablets), platforms, nieuwe technische mogelijkheden (zoals beeldherkenning en -tracking), zodat we ook aan het einde van het project nog steeds vernieuwend zijn.
Dit artikel is tevens geplaatst op de site van Artours.